Links

www.co-green.nl
presentatie Co-Green ontwerpproces (PDF)
Filmpje van een vergadering met de bewoners over het ontwerp van de woning

De eindgebruiker centraal

Bewoners vroegtijdig betrekken in het planproces, houdt in dat de opdrachtgever rekening kan houden met hun wensen over de woning. Ook als het gaat om energiemaatregelen. Woningen die goed op de doelgroep zijn toegesneden, verkopen en verhuren immers beter.

Het woningaanbod moet beter afgestemd worden op de vraag van de klant, zodat de woningen bij oplevering ook beter te verkopen en te verhuren zijn. Jurgen van de Laarschot, projectontwikkelaar bij woningstichting Eigen Haard, werkt aan de herstructurering van de naoorlogse wijk Overtoomse Veld in Amsterdam. “We willen door de participatie van toekomstige bewoners een betere afstemming tussen de vraag en het aanbod bereiken. Zo vergroten we de afzet van de klimaatneutrale woningen die we gaan bouwen in dit gebied.”

Aanpak
De opdrachtgever benadert de bewonerscommissie met het verzoek tot participatie in de plannen. Dit kan al vanaf de totstandkoming van het stedenbouwkundig plan. In de verdere uitwerking van het bouwplan kan dit worden voortgezet. Zo kan de opdrachtgever een aantal sessies met bewoners organiseren, waarbij zij aan kunnen geven wat belangrijke aspecten zijn voor het vergroten van het woongenot. Op basis van de deze eerste inventarisatie van woonwensen, kunnen de eerste woningplattegronden en typologieën gepresenteerd worden. De bewoners kunnen vervolgens hun reactie geven. Zo krijgt het ontwikkelteam een idee welke woningen de voorkeur hebben. De resultaten kunnen verder worden gebruikt bij het vaststellen van het Voorlopig Ontwerp (VO). Huurders kunnen op basis van het VO een voorlopige toewijzing van een woning krijgen. Een dergelijke aanpak kan ook ingezet worden voor koopwoningen. Aangezien de uiteindelijke ‘klant’ bij de ontwikkeling nog niet bekend is, kan er gewerkt worden met klankbordgroepen. De bewoners kunnen op dezelfde wijze betrokken worden bij de uitwerking van het woongebouw, zoals de binnentuin en energiezuinige maat- regelen, en de wijk (openbare ruimte in relatie tot de gebouwde ruimte).

Effect
Van de Laarschot: “Door bewonersparticipatie willen we energiezuinige woningen bouwen die bij de toekomstige bewoners passen. Ook willen wij hiermee kopers en huurders inzicht geven in de noodzaak van energiezuinige woningen en de extra investeringen die dit vergt. Zo willen we draagvlak creëren bij bewoners voor energiezuinigheid.” Op de vraag of bewoners wel geïnteresseerd zijn in energiezuinigheid, antwoordt Van de Laarschot:“Pas wanneer energiezuinigheid concreet gemaakt wordt, bijvoorbeeld bij het ontwerp, zal het mensen iets gaan zeggen. Dan gaan ze ook pas feedback geven op de geplande installaties en systemen. We gaan bewoners straks ook ondersteunen bij het energiezuinig gebruiken van een woning.”

Waar toegepast?
>    350 sociale huurwoningen, Overtoomse Veld te Amsterdam Middengebied Zuid, Overtoomse Veld, Nieuw-West, Amsterdam. Samenwerking onder de naam CO-GREEN gevormd door Woningstichting Eigen Haard, bouwer en ontwikkelaar ERA Contour bv, KOW architecten bv en amoveerder Oranje bv

Randvoorwaarden
>    Een open houding en de wil om intensief met bewoners samen te werken in een project; dit geldt voor zowel opdrachtgever als voor andere betrokken partijen.

Leerpunten en succesfactoren
>    Maak duidelijk aan bewoners waar ze wel en niet over kunnen meepraten.
>    Bewoners, grotendeels leken op het gebied van woningbouwontwikkeling, hebben grote moeite met een vroegtijdige participatie in de ontwikkeling van een woning, woongebouw en woonomgeving, omdat het vooral in de beginfase nog niet concreet is. Veel bewoners hebben vanaf het begin al gedetailleerde informatie nodig om gevoel te krijgen bij het uiteindelijke ‘product’. De begeleiding is daarom erg intensief. Houd hier rekening mee in het proces.
>    Betrek een onafhankelijke, deskundige partij om de bewoners intensief te kunnen begeleiden en reserveer hiervoor geld.
>    Laat de bewoners steeds feedback geven, bijvoorbeeld op het ontwerp van de woning. Maak de woning vervolgens flexibel indeelbaar.
>    Communiceer regelmatig over het project, ook al is er weinig te communiceren. Voor bewoners is het van belang om regelmatig iets van de initiatiefnemer te horen.
>    Om de bewoners kennis te laten maken met duurzame-energietechnieken, is het aan te raden om toekomstige bewoners al tijdens het ontwerpproces mee te nemen naar een al eerder gebouwde energiezuinige woning. Op deze manier kunnen ze in de praktijk zien hoe de technieken werken en met andere bewoners praten over hun ervaringen. Naar aanleiding van een dergelijke discussie kunnen bewoners ook nog feedback geven op bepaalde ontwerpoplossingen.

Kosten
>    Prognose en ambitie: 5-10% reductie op de gangbare ontwikkelingskosten. Dat komt door de verwachting dat er door de participatie minder faalkosten optreden. Bovendien zullen er naar verwachting minder beheerkosten zijn, omdat de woningen beter aansluiten bij de doelgroep.
>    Bewonersbegeleiding door een onafhankelijke deskundige partij kost circa € 30.000 per jaar.

Contact
Eigen Haard
Jurgen van de Laarschot
Arlandaweg 88
1043 EX Amsterdam
06 21 65 93 20
j.vandelaarschot@eigenhaard.nl