Aardgasvrij en BENG gaan goed samen

Verslag van de sessie over aardgasvrije nieuwbouw die voldoet aan de BENG-eisen, tijdens het ZEN middagcongres Aardgasvrije nieuwbouw: zo doe je dat! – door Henk Bouwmeester.

Vanaf 2020 moeten nieuwbouwwoningen (bijna) energieneutraal zijn (BENG). Vanaf 1 juli van dit jaar vervalt voor netbeheerders de wettelijke plicht om nieuwbouwwoningen op het aardgasnet aan te sluiten. Gaat dat samen? Ja, stellen Harm Valk (Nieman Groep) en Luc Bakker (Nijhuis Bouw). Zij laten zien welke oplossingen het meest voor de hand liggen.

BENG
Op 1 januari 2020 vervalt de EPC en is BENG de norm voor de energieprestatie van een woning. Harm Valk geeft een toelichting. Het grote verschil met de huidige EPC is volgens hem, dat er niet één eis geldt, maar drie eisen tegelijkertijd: een maximale energiebehoefte, een maximaal primair fossiel energiegebruik en een minimaal hernieuwbare energie: “De samenhang van die drie eisen maakt het nodig om energieconcepten opnieuw tegen het licht te houden. Bij grondgebonden woningen blijft een concept met aardgas en een HR 107-ketel mogelijk, al ligt het niet erg voor de hand. Bij gestapelde bouw valt aardgas in de praktijk af.” De precieze BENG-indicatoren en bijbehorende eisen zijn nog onderwerp van studie, legt Valk uit: “De grote lijn is duidelijk; details worden deze zomer vastgesteld op basis van de uitkomsten van een studie naar de kostenoptimaliteit.”

Gasvrij
Gemeenten moeten voor 2021 een warmteplan maken. Nieuwbouw zal in de regel niet worden aangesloten op het gasnet, uitzonderingen daargelaten. Volgens Valk is in de reguliere nieuwbouw een warmtepomp hét alternatief voor de CV-ketel. Een lucht- en een bodemwarmtepomp komen in aanmerking, zowel voor verwarming als warmwater: “In de markt hoor je ook vaak over Infrarood-verwarming. Het rendement daarvan is echter beperkt: je zet elektriciteit 1-op-1 om in warmte. Het rendement van een warmtepomp kan vier keer zo hoog zijn. Bovendien, en dat is misschien nog een groter probleem, kun je met Infrarood geen warmwater maken.”

BENG + gasvrij
De eerste regel (BENG-1) is beperking van de energiebehoefte door zon-oriëntatie, schilisolatie en ventilatie met wtw. Dat maakt verwarming op lage temperatuur mogelijk. In grondgebonden woningen is dan een warmtepomp (lucht of bodem) het meest logisch. In gestapelde bouw kom je snel tot een collectieve warmtepomp of een warmtenet. Met die opties wordt een deel van de vraag met hernieuwbare energie beantwoord. Het resterende deel is dan met PV oplosbaar. Valk: “BENG en aardgasvrij komen daarmee samen.”

Oost-Boswinkel
Luc Bakker (Nijhuis Bouw) illustreert het verhaal van Harm Valk met het project Oost-Boswinkel in Enschede, bestaande uit zestien appartementen in vier lagen. Oplevering naar verwachting begin 2019. Nijhuis bouw de appartementen volgens het Trento-concept met een EPC van -0,2 tot 0,0. Dat wordt gerealiseerd met Rc-waarden van 5 tot 6, hoge kierdichting, individuele luchtwarmtepompen, gebalanceerde ventilatie en PV-panelen. De energiebehoefte (huishoudelijk én gebouwgebonden) wordt volledig gedekt met eigen opwekking. Voor de EPV worden alle woningen gemonitord. Bakker: “Wij garanderen Nul-op-de-Meter.”

Net geen BENG
Het project voldoet net niet aan BENG. De voorlopige eis voor BENG-1 (energiebehoefte) is maximaal 25,0 kWh/m². Daar zitten deze appartementen 3 kWh boven. Maar aan de voorgenomen eisen voor BENG-2 en BENG-3 voldoet het project ruimschoots. Het zou een kleine stap zijn om ook aan BENG-1 te voldoen: iets meer gevelisolatie en nog iets betere kierdichting. Binnen hetzelfde budget zou dat kunnen door het aantal PV-panelen te beperken. Die keuze is niet gemaakt omdat Nijhuis Bouw onderscheidende waarde wil leveren, zegt Bakker: “BENG is straks de norm en daarmee de bezemwagen. Wie zich wil onderscheiden, moet toegevoegde waarde leveren. Wij doen dat met EPV voor Nul-op-de-Meter.”

Vragen en kwesties
Het project Oost-Boswinkel laat zien dat ook in appartementen BENG en aardgasvrij logischerwijs samengaan. Dit project laat bovendien zien dat BENG haalbaar is. Deelnemers vragen aan Lente-akkoord/ZEN ook oplossingen voor hoogbouw in beeld te brengen. Een optie is om energie op buurtniveau op te wekken. Dat wringt echter met huidige regelgeving. Welke oplossingen zijn denkbaar? Gemeenten kunnen helpen bij de ontwikkeling van warmtenetten met een duurzame bron. Welke ervaringen zijn er? Welke schaalgrootte is daarvoor aantrekkelijk? Deelnemers wijzen er verder op dat een goed geïsoleerde schil de warmtevraag beperkt, maar daarmee de toepassing van een efficiënte opwekker ontmoedigt. Hoe gaan bouwpartijen daar in de praktijk mee om?

Download de presentatie


Gerelateerde berichten

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties