Circulariteit in de bouwregelgeving

Verslag van de sessie over de MPG en de bouwregelgeving met Harry Nieman tijdens de ZEN Platformbijeenkomst op 17 september – door Henk Bouwmeester

Het Bouwbesluit stelt eisen aan de milieuprestaties van een gebouw, uitgedrukt in de MPG1. De MPG vormt een indicatie van de milieubelasting van alle componenten en materialen die in een gebouw worden toegepast. De MPG wordt ook steeds meer gebruikt om iets te zeggen over de mate van circulariteit. Harry Nieman, manager Nationale Milieudatabase geeft een toelichting2.

Nationale Milieudatabase
De Nationale Milieudatabase (NMD) vormt de gegevensbasis van de milieuprestatieberekening. Momenteel bevat de NMD de milieugegevens van circa 2.000 producten en materialen. De gegevens zijn met een levenscyclusanalyse vastgesteld conform de Europese norm EN 15804. Voorheen werden de uitkomsten opgeteld tot één LCA-uitkomst. Sinds 1 juli 2019 is de NMD modulair opgebouwd waarbij de milieugegevens in vier fasen zijn uitgesplitst:

• Module A Productie- en bouwfase
• Module B Gebruiksfase
• Module C Sloop- en verwerkingsfase
• Module D Hergebruik, terugwinning- en recycling

Module D
Deze herstructurering brengt in module D de milieu-impact buiten de systeemgrens van een gebouw apart tot uitdrukking. Daarbij gaat het om de (positieve en negatieve) milieueffecten van hergebruik, terugwinning en recycling. Een positief effect is bijvoorbeeld het vermijden van grondstoffen, negatieve effecten zijn bewerkingen of transport die nodig zijn om een sloopproduct geschikt te maken voor hergebruik. Ook het gebruik van secundaire materialen in de productiefase telt mee. Harry Nieman: “Het percentage hergebruik kun je simpel uitdrukken door het resultaat van module D te delen door het resultaat van module A. Ik verwacht hiervoor nog geen eis vanuit het Rijk, maar privaatrechtelijk kunnen partijen wel eisen stellen.”

Uitbreiding van de database
De NMD is nog volop in ontwikkeling. Nieman verwacht dat voor een compleet beeld vijf keer zoveel kaarten met milieudata nodig zijn als er nu in de database zitten. Het is vooral belangrijk dat fabrikanten meer gevalideerde data aanleveren van specifieke bouwproducten, materialen en gebouwinstallaties. Dan kan de milieu-impact van een gebouw veel nauwkeuriger worden berekend. Nieman roept marktpartijen op dat te doen: “Maar het is een kip-eiverhaal. Pas als de regelgeving strenger wordt, is er voor de fabrikanten een prikkel om een levenscyclusanalyse van hun product te laten maken en te zorgen dat de specifieke gegevens in de NMD staan.”

Bepaling van de MPG
De data in de NMD worden volgens uniforme rekenregels gebruikt om de wettelijk verplichte MPG te bepalen. De uitkomst van een milieuprestatieberekening is één getal dat een indicatie vormt van de milieu-impact van een gebouw gedurende de gehele levensduur. Hoe kleiner de MPG, hoe kleiner de milieu-impact, dus hoe beter. De Rijksoverheid bepaalt de grenswaarde. Op dit moment is die maximaal 1,0. Dat is niet erg streng en de meeste gebouwen voldoen daar nu al aan. In de kabinetsreactie op de transitieagenda’s circulaire economie is een aanscherping aangekondigd. Er wordt ook gekeken of er een eis kan worden gesteld aan een bodemniveau voor het aandeel hergebruik en recycling. Recent is de bepalingsmethode verrijkt om de milieueffecten bij demontage en recycling beter inzichtelijk te maken.

Verdere ontwikkelingen
“Het fundament ligt er”, concludeert Nieman. Hij roept bouwpartijen, fabrikanten en toeleveranciers op om ermee aan de slag te gaan: “We hebben data. Doe er wat mee!” In de komende jaren, naarmate private partijen hogere eisen stellen aan circulariteit en naarmate de MPG scherper wordt, zal de NMD ongetwijfeld groeien, vermoedt Nieman. “Door de herstructurering van de NMD, breng je de milieu-impact van vergelijkbare producten nauwkeurig in beeld en kunnen bouwpartijen een bewuste keus maken. Dat geeft een prikkel aan fabrikanten om het op dit punt steeds beter te doen en dat met gevalideerde data ook aan te tonen.” Ook aspecten als het percentage hergebruik en recycling kunnen dan beter tot uitdrukking worden gebracht. Daarnaast wordt de database zelf nog verder gemoderniseerd door deze te koppelen aan BIM-toepassingen. Een ontwerper kan dan snel een indruk krijgen van de milieu-impact van een gebouw. Tegelijk wordt er door NMD-medewerkers hard gewerkt om de waarde van het stelsel onder de aandacht te brengen van de bouwwereld.

Download de presentatie


• De regels voor de manier waarop de MPG moet worden berekend, staan in de Bepalingsmethode Milieuprestaties Gebouwen en GWW-werken.
• Een toelichting (voor bouwpartijen) staat in de Gids voor Milieuprestatieberekeningen. Hierin staan ook praktische tips.
• In de MPG-berekening moeten de milieudata worden gebruikt die in de Nationale Milieudatabase (NMD) zijn vermeld.


Jaarcongres NMD: Bewust Kiezen
Deskundige sprekers informeren u over beleidsvraagstukken, internationale ontwikkelingen en praktische toepassingen.
29 oktober 2019, 14.00 tot 18.00 uur, Nieuwegein. De toegang is gratis. Aanmelden kan hier.


Noten
1. De MPG geldt voor gebouwen en GWW-werken. Dit artikel gaat alleen over gebouwen, in het bijzonder woningen.
2. Dit artikel is gebaseerd op de sessie tijdens de ZEN-platformbijeenkomst, aangevuld met een vraaggesprek met Harry Nieman.


Gerelateerde berichten

Tags:

MPG ZEN

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties