Energielabel Nieuwbouw bij utiliteit; lastig en relevant

focus-kleinMaart Update

De eerste ervaringen met het Energielabel Nieuwbouw bij utiliteitsgebouwen laten zien dat de wil er is, maar de weg is nog lastig begaanbaar. Doordat deze projecten vele betrokkenen kennen, maakt het verzamelen van de bewijslast voor het Energielabel complex. Opdrachtgevers van de vijf utiliteitsprojecten die aan het implementatietraject meedoen, zijn echter unaniem overtuigd van het nut en de noodzaak. Ze zien hun deelname als een belangrijke leerschool.

Duurzaamheid is bij utiliteitsgebouwen een hot item. Met instrumenten en labels als BREEAM, LEED en GreenCalc+ tonen vastgoedinvesteerders aan dat hun gebouwen energiezuinig, toekomstbestendig en groen zijn. Ze geven daarmee een statement af naar de maatschappij en maken hun bezit aantrekkelijk voor verkoop en verhuur. Het Energielabel Nieuwbouw is voor de deelnemers aan de pilot niet meer dan logische stap in dat proces, vooral omdat ze hun bestaande vastgoed ook steevast labelen. Het is soms een middel, soms een doel, zo geven ze aan. Opdrachtgevers en investeerders zijn blij met elk instrument dat de kwaliteit in het bouwproces bewaakt. Het Energielabel drukt de energieprestaties aan het eind van de rit uit in een begrijpelijk symbool, wat goed werkt in de communicatie met afnemers en gebruikers.

Het grootste knelpunt in de utiliteit is dat er veel partijen bij betrokken zijn, die in de loop van een project ook nog eens kunnen veranderen. Nieuwe vastgoedpartijen brengen nieuwe ambities mee en stellen eisen bij. Ook huurders of kopers drukken hun stempel op de plannen, anders dan in de woningbouw. Zo kan het vloeroppervlak uiteindelijk groter of kleiner uitvallen, het verlichtingsvermogen wijzigen of kiest men voor een andere energieopwekkingsinstallatie. Het betekent dat de aanvankelijke EPC van de bouwvergunning in veel gevallen bijstelling vergt, zo blijkt uit de pilot met vijf utiliteitsprojecten: een school, een dienstverleningscentrum, een winkelcentrum, een zorgcentrum en een evangelisch gebouw.

Complexe aansturing
Deze vaak wat complexe aansturing van de projecten bemoeilijkt het verzamelen van de benodigde bewijzen voor de controle-opname. Vaak is er niet één verantwoordelijke persoon voor de kwaliteitsbewaking. Het verzamelen van foto’s, tekeningen en afleverbonnen is nog geen ingeburgerde werkwijze. Vooral de Rc-waarde is moeilijk te achterhalen in projecten die al in een vergevorderd stadium zijn. Complicerend bij winkelcentra is dat men een veelheid aan uiteindelijke huurders heeft. Zij beslissen vaak op een laat moment over de binneninstallaties en dan is de informatieverstrekking daarover vaak een extra struikelblok. Zodra gebruikers de sleutel ontvangen, verdwijnen ze uit beeld. En vaak besluiten winkelhuurders pas na oplevering welke binneninstallaties zij aanbrengen, die bepalend zijn voor het uiteindelijke label.

Van A naar A++
De vijf projecten die deelnemen aan het implementatietraject Energielabel Nieuwbouw vertegenwoordigen een breed scala aan gebruiksfuncties, commerciële en maatschappelijke doeleinden. Triodos Vastgoedfonds werd in een gevorderd stadium van het project eigenaar van zorgcomplex De Kastanjehof in Velp. De aanvankelijke ambitie voor een A-label werd opgeschaald naar A++. “We hebben het bestek aangepast en aangevuld met zonnecollectoren, zonneboilers, WKO, led-verlichting en extra isolatiemaatregelen. Dat leidde tot een aanzienlijke verbetering van de EPC. De verbeteringsmogelijkheden waren voor ons de reden om het complex te kopen. Met de toegepaste energiebesparingsmaatregelen wordt een potentiële kostenreductie voorzien die neerkomt op 700 euro per bewoner per jaar”, zegt Guus Berkhout, fondsmanager bij Triodos Vastgoedfonds.  “De overheid stelt klimaatambities op, maar komt die op vele fronten zelf niet na. Ze blijft C-label gebouwen gebruiken en handhaven niet op verplichtingen van derden. Dit is niet bepaald een voorbeeldfunctie. Het Energielabel is voor ons een standaardprocedure, ook waar het niet verplicht is. Het is ontzettend belangrijk dat de energetische kwaliteit van een gebouw vooraf bekend is.” ECO2 bewaakte de duurzaamheidsmaatregelen tijdens de bouw van het complex. Ramses Blauw van ECO2: “De bewijslast was niet lastig, ook de Rc-waarde was goed te onderbouwen. Het was in dit project vooral interessant om te zien wat de effecten waren van de extra maatregelen op de EPC. Uiteindelijk kwamen we 30% onder de minimale eisen van het Bouwbesluit uit.”

Rekenen, tekenen en bewijzen
Arie van de Watering van Corio, ontwikkelaar en eigenaar van winkelcentrum Vredenburg: “Er wordt heel wat gerekend en getekend in de bouw. Het is hard nodig om in de praktijk te toetsen wat daarvan werkelijk terecht komt. We hebben dan ook met alle plezier meegedaan aan het implementatietraject en zien het Energielabel Nieuwbouw als een vanzelfsprekendheid. Dat de verplichting is uitgesteld, vind ik een gemiste kans.” Het betreffende project is eind vorig jaar opgeleverd en al voor 90% gevuld. Vanwege het vergevorderde stadium van het project was niet alle informatie meer boven water te krijgen – vooral vanuit de huurders – en het heeft dus nog geen label gekregen. “Wel hebben we belangrijke lessen geleerd voor de toekomst. We moeten de bewijslast al in een vroeg stadium neerleggen bij de aannemers en strikter zijn in de naleving van de afspraken over informatievoorziening vanuit de huurders.”

Bewijs van goed gedrag
Focus Heerhugowaard is het eerste energieneutrale schoolgebouw van Nederland, gebouwd in opdracht van de gemeente Heerhugowaard. Klaas-Jan van Leeuwen, beleidsadviseur onderwijshuisvesting bij de gemeente Heerhugowaard: “Met een EPC van 0 en een Rc-waarde van 5 zal het label waarschijnlijk het hoogst haalbare worden. Voor maatschappelijk vastgoed is het overdragen van een label misschien niet zo relevant als bij commerciële gebouwen, maar het is goed dat je daardoor inzicht krijgt in de energieprestaties en dus de mate van duurzaamheid. Wij sturen niet alleen op de tekentafel, maar vooral ook bij oplevering en in de gebruiksfase op energieprestaties. Dit doen we door energielabeling, maar ook door infraroodmeting van de schil van het gebouw bij oplevering en door prestatiecontracten met gebruikers. Omdat we als gemeente de doelstelling hebben om in 2030 volledig energieneutraal te zijn, geven we met dit schoolgebouw het goede voorbeeld, in de hoop dat commerciële partijen het voorbeeld volgen.”

In opdracht van Agentschap NL, en in nauwe samenwerking met de partners van Lente-akkoord, vindt toetsing plaats van het officiële opnameprotocol ten behoeve van het Energielabel Nieuwbouw. Dit gebeurt tijdens een pilot waarin 12 woningbouw- en 5 utiliteitsprojecten zijn opgenomen. Het traject dient als voorbereiding op de invoering van de herziene EPBD. De EPBD-wetgeving schrijft voor dat alle nieuwbouw bij oplevering moet zijn voorzien van een Energieprestatiecertificaat. Het doel is de toekomstige eigenaar van een woning of gebouw inzicht te geven in de daadwerkelijke energieprestatie van het gebouw. Het eerdere wetsvoorstel hiertoe is door de Tweede Kamer op 20 november 2012 verworpen.


Gerelateerde berichten

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties