Energieleverende ramen

Verslag van de sessie over energieleverende ramen met Ferdinand Grapperhaus jr. tijdens de ZEN Platformbijeenkomst op 19 november – door René Didde.

Uit het raam kijken van je kantoor- of woonruimte op twaalf hoog en in de sponning van het raam je telefoon opladen. Wordt de zon te fel, dan gaat de zonwering omlaag. En die beweging wordt gestuurd door het zonlicht doordat een slim systeem meet en weet wanneer jij het licht als bewoner niet meer prettig vindt.

Wie naar Ferdinand Grapperhaus luistert, waant zich in een hightech-wereld waar woon-en werkcomfort en groene stroomopwekking hand in hand gaan. Een toekomst waarin de gebouwde omgeving wereldwijd niet veertig procent van de energie verbruikt, maar energie levert en geld verdient. En dat allemaal via het raam, dat Grapperhaus samen met de soms honderden andere ramen in dezelfde gevel ziet als een ‘SmartSkin’. ‘Net zoals je huidcellen bepalen of je haren overeind komen, of dat je gaat zweten, sturen de in het raam aangebrachte sensoren specifieke informatie over jouw raam of ramen naar het gebouwbeheersysteem.’ De sensoren leren ook omgaan met het typische Hollandse wolkenspel, waardoor de zonwering niet om de haverklap omlaag en omhoog gaat.

Zonnecellen en sensoren in de sponning
De Delftse toegepast natuurkundige van het bedrijf PHYSEE (een samentrekking van Physics en Seeing) begon vijf jaar geleden met het aanbrengen van verschillende coatings op glas die zonlicht absorberen en naar zonnecellen in de sponning weerkaatsen. ‘Dat levert direct groene stroom op, overigens ook in kassen, waarbij we de kwalijke UV-straling wegvangen en omzetten in licht waardoor de planten het beste groeien.’ De PV-cellen zijn onder een optimale hoek aangebracht.

Door in die raamsponning niet alleen zonnecellen aan te brengen, maar ook sensoren die lichtintensiteit, warmte en luchtkwaliteit buiten en binnen meten, verkrijgt PHYSEE grote informatiestromen. ‘We kunnen er op de persoon afgestemde lichtinval mee regelen, maar ook de sterkte van de lampen binnen, de temperatuur en de stand van de ventilatieroosters. We hebben zelf een app ontwikkeld waarop je je situatie kunt aflezen en aanpassen’, aldus Grapperhaus.

Anticiperende sturing
PHYSEE begon met kantoren, zoals dat van de Rabobank in Eindhoven, maar werkt intussen ook aan woongebouwen, zoals een 27 verdiepingen tellende woontoren in Amsterdam-Noord. De app maakt zelf ingrijpen mogelijk, maar in een kantoorsituatie is het beter dat het systeem zijn gang gaat, aldus Grapperhaus. ‘Hooguit moet de gebouwbeheerder ingrijpen. Het systeem anticipeert namelijk op de warmte in het glas en zet dan de airco of ventilatie alvast een beetje aan. Als je het zelf doet, loop je al snel achter de feiten aan’, constateert Grapperhaus.

Grootschalig
In de Binckkade appartementen (100 woningen) in Den Haag bespaarde het SmartSkin-systeem € 150 duizend op een zonwering én het leverde 15% vermindering op BENG-eis 1 (energiebehoefte van het gebouw). Bij kleinschalige, grondgebonden gezinswoningen is het systeem nog niet rendabel. Smartskin is gebaat bij grootschaligheid. Met grote utiliteitsbouwprojecten zoals scholen (waar luchtkwaliteit een issue is) heeft PHYSEE nog geen ervaring. Wel werken Grapperhaus en veertig medewerkers aan toepassingen van zonnecellen en sensoren op maat zonder dat er ramen zijn. ‘Zo ontwikkelen we ook zonnecellen in de balustrade van grote jachten.’

Download de presentatie van Ferdinand Grapperhaus jr.


Gerelateerde berichten

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties