Monitoring: verplicht nummer of Big Data-revolutie?

Verslag van de kennissessie ‘Monitoring’ tijdens de ZEN-platformbijeenkomst op 20 juni – door Anton Coops

De wetgeving rond de energieprestatievergoeding (EPV) is sinds 1 september 2016 van kracht. Als een verhuurder gebruik wil maken van de EPV, geldt er een informatieplicht richting de huurder. De verhuurder moet, liefst op een gebruiksvriendelijke manier, aan de bewoner uitleggen hoe het zit met de warmtevraag van de woning en de hoeveelheid opgewekte duurzame energie. Deze verplichting creëert een flinke vraag naar nieuwe monitoring-oplossingen. Maar al die nieuwe datastromen, daar moeten toch ook nieuwe kansen in zitten?

De monitoring-sessie wordt ingeleid door Claudia Bouwens (Lente-Akkoord). Zij geeft in het kort aan op welke manier het thema monitoring wordt opgepakt binnen het ZEN-platform. Omdat er nauwelijks verschillen zijn tussen monitoring bij nieuwbouw en bij renovatie wordt er aangehaakt bij de Taskforce Monitoring van de Stroomversnelling. Dit zal hopelijk als positief bij-effect hebben dat er minder versplintering ontstaat. Als iedereen zijn eigen informatiesysteem verzint kan dat bijvoorbeeld het uitwisselen van data bemoeilijken. Concreet houdt deze aanpak in dat de volgende ZEN-platformbijeenkomst wordt gecombineerd met de Samenwerkdag van de Stroomversnelling op donderdag 12 oktober, met onder andere monitoring als onderwerp.

Van weten naar gedragsverandering
Arno Rootsaert (foto) van BeNext neemt vervolgens het stokje over met een inleiding over het hoe en waarom van monitoring. Hij legt uit hoe je kunt bevorderen dat ‘meten’ niet alleen leidt tot het clichématige ‘weten’, maar ook tot gedragsverandering. Dat zien we onder andere bij sporters, en bij mensen die stappentellers gebruiken om hun conditie te monitoren. Volgens hetzelfde principe kan monitoring kan ook leiden tot veranderingen in bewonersgedrag, doordat het een sport wordt om minder energie te gaan verbruiken. Een heldere, eenvoudige grafische interface is daarbij volgens Rootsaert cruciaal.

De slimme NOM-woning
Uiteraard is er met slimme techniek meer mogelijk dan alleen maar data rondpompen in het kader van de EPV. In de visie van BeNext kan die mooie grafische interface waarop je je energieverbruik afleest ook voor andere nuttige zaken worden ingezet. Het trefwoord is ‘slim’, maar eigenlijk gaat het over comfort en veiligheid. Denk bijvoorbeeld aan een huis dat ‘in de slaapstand’ kan worden gezet met een druk op de knop, of aan slimme dakramen die automatisch de zon buiten kunnen houden in de zomer. Maar ook een gemakkelijk te bereiken helpdesk is een mogelijkheid. De techniek die dit allemaal mogelijk gaat maken is grotendeels gebaseerd op het Internet of Things (IoT).

Partijen als Van Wijnen, BAM, Janssen de Jong, Dura Vermeer en Hendriks Coppelmans werken inmiddels samen met BeNext. Er loopt ook een tweejarig project in samenwerking met TKI Urban Energy, TNO, BAM en Van Wijnen. Het bovenstaande filmpje, gemaakt door de dakraamfabrikant Fakro, gaat over de het project Groevenbeek Noord van Van Wijnen, waar ook gebruik wordt gemaakt van oplossingen van BeNext.

SamenGroen
De Energie Prestatie Garantie (EPG) stelt marktpartijen in staat om garanties af geven aan de consument. Dit door zekerheid te bieden over de energieprestatie met een verzekerde garantieregeling. Frederik Sinke (SamenGroen) gaat in het tweede deel van de sessie in op de berekeningsmethodiek en de software van SamenGroen, zoals die onder andere toegepast worden binnen de uitvoering van de EPG door SWK en Bouwgarant.

Van normen naar data
De SamenGroen software kan onder andere de energienota van de eindgebruiker berekenen op basis van (gestapelde) energiebesparingsmaatregelen, en mede gebaseerd op het gedrag van de bewoner. Sinke geeft echter aan dat berekeningen van SamenGroen niet altijd kloppen, omdat de menselijk gedrag-factor de zwakste schakel van het model is. “Als gedrag zo belangrijk is kunnen we de normen wel de deur uit gooien,” aldus Sinke. “Daardoor kloppen verduurzamingsadviezen vaak niet en 80% van de beloofde besparingen wordt niet gehaald.” Daarom pleit SamenGroen voor een nieuwe aanpak, op basis van data. Hun Bouw-portal is een datagedreven optimalisatieprogramma voor het configureren van een woning die optimaal bij een bepaalde doelgroep past. De gegevens die SamenGroen levert zijn bruikbaar in alle fasen van het proces:

Conceptuele fase: het configureren van de meest energiezuinige maatregelen voor de doelgroep/klant.
Marketingfase: vermelden van (indicatief) energiegebruik en energielasten.
Verkoopfase: potentiële kopers correct informeren over energiegebruik en energielasten.
Bewonersfase: bewoner bij het proces betrekken en data verzamelen.

Big Data-revolutie?
Sinke geeft aan dat menselijk gedrag weliswaar lastig te voorspellen is, maar anderzijds wordt zijn rekenmodel steeds slimmer, doordat er steeds meer data beschikbaar komt. Hiermee neemt hij al een voorschot op een Big Data-toekomst. Want wat als we straks beschikken over de monitoringdata van vele tienduizenden huishoudens? Een grondige analyse van al die gegevens met state of the art statistische technieken als Deep Learning zou best eens kunnen leiden tot verrassende inzichten en rechtstreeks aan de praktijk ontleende best practices. Het Funda-rijtjeskasteel is in Nederland waarschijnlijk het eerste woningontwerp op basis van big data die door de consument is aangeleverd, maar dat gaat over marketing-data. Een vergelijkbare ZEN-woning, die energetisch geoptimaliseerd is met behulp van inzichten uit allerlei nieuwe monitoring datastromen, zal over een paar jaar ook tot de mogelijkheden behoren.

Internet security
Een onderwerp dat tijdens de sessie niet aan de orde kwam, maar dat we hier toch niet onvermeld willen laten, is internet security. Want het laatste wat je straks als bewoner van een slimme woning wilt meemaken is dat je aan het begin van een drukke dag een mailtje ontvangt van een 12-jarige hacker uit Oekraïne met het verzoek om een handvol bitcoins over te maken als losgeld voor het ‘bevrijden’ van je auto uit je bloedeigen garage. Overdreven? Onlangs nog lazen we in de krant “Volgeboekt hotel betaalt criminelen na hacken deursloten”. Zorgelijk is het feit dat niet de techniek maar de mens over het algemeen gezien wordt als de zwakste schakel bij internet security.

Voor wie binnenkort met het IoT aan de slag gaat, is het deze week verschenen rapport Cybersecuritybeeld Nederland 2017 van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC), een onderdeel van het Ministerie van Veiligheid en Justitie, wellicht een aanrader. De digitale weerbaarheid in Nederland blijft achter op de groeiende dreiging, en het IoT wordt gezien als een belangrijke risicofactor (zie o.a. hoofdstuk 2, p. 17).

Presentatie BeNext

Presentatie SamenGroen


Gerelateerde berichten

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties