NOM-nieuwbouw op weg naar de grote aantallen

Verslag van de plenaire opening tijdens de ZEN platformbijeenkomst NOM-nieuwbouw i.s.m. Stroomversnelling op 12 oktober – door René Didde.

‘Nul-op-de-Meter’, afgekort NOM. Het is in vier jaar tijd een begrip geworden dat iedereen onmiddellijk snapt. Een huis dat per saldo minstens evenveel energie opwekt als het verbruikt, inclusief de energie- en warmtebehoefte van de bewoners. De energiemeter staat dus op nul. Tot nog toe zijn bijna 2000 woningen in Nederland ‘verNOMd’, meest gerealiseerd door woningcorporaties in de renovatie en vernieuwbouw. Maar hoe staat het met de nieuwbouw, zowel in de huursector als voor koopwoningen? Daarover praten maar liefst 140 mensen op een themamiddag die is georganiseerd door het Platform Zeer Energiezuinige Nieuwbouw (ZEN) in samenwerking met Stroomversnelling. “We willen laten zien dat we ook in grote projecten mooie, zuinige, slimme en comfortabele woningen kunnen realiseren”, zegt presentatrice en veranderkundige Serena Scholte.

Het ZEN-platform is een innovatieplatform dat kennis deelt in themabijeenkomsten, via verslagen op de website, nieuwsflitsen, factsheets en brochures. Programmaleider Claudia Bouwens legt uit dat het ZEN-platform intussen uit 56 bedrijven bestaat, die samen inmiddels meer dan 50 woningprojecten hebben aangemeld voor het ZEN-platform om kennis te delen. In totaal gaat het om meer dan 2000 nieuwbouwwoningen; huur en koop, grondgebonden en appartementen. “De helft betreft woningen met de ambitie BENG en EPC=0. De andere helft heeft de ambitie energieneutraal of NOM”, aldus Bouwens.

Voorbij de vrijblijvendheid
Het lijkt erop dat de energietransitie, die vooral sinds het Klimaatakkoord van Parijs wereldwijd een boost heeft gekregen, ook in Nederland een opmars doormaakt. Een recent bewijs is het regeerakkoord dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie deze week presenteerden. “Het straalt uit dat de tijd van vrijblijvendheid voorbij is”, zegt Leen van Dijke, voormalig Tweede Kamerlid van de ChristenUnie en thans onder meer voorzitter van Stroomversnelling. “De partijen noemen concrete aantallen als 50 duizend woningen per jaar die niet meer op het aardgasnet worden aangesloten. In de renovatie moeten 200 duizend woningen per jaar NOM worden om ‘Parijs’ te halen. Er komt een Klimaatwet die het door de juridische basis mogelijk maakt om naar de rechter te stappen”, zegt Van Dijke. “Het regeerakkoord moedigt de bouw aan tot prestatie, met een geweldige markt als kans.”

De hele sector moet aan de bak
Van Dijke wijst erop dat er volgend voorjaar gemeenteraadsverkiezingen zijn. “Veel gemeenten zullen plannen maken waarbij behoefte is aan bouwproducten als NOM. De hele bouwsector moet aan de bak.” “NOM is een glashelder begrip”, valt Harm Valk hem bij. De adviseur van Nieman RI bekeek in opdracht van het ZEN-platform hoe nieuwbouwprojecten in de overgang van de EPC naar de nieuwe BENG-eisen scoren. “EPC en ook BENG zijn begrippen die veel uitleg behoeven. NOM daarentegen snapt iedereen onmiddellijk. Ik ben ervan overtuigd dat NOM gaat vliegen”, aldus Valk. De bouwsector moet daarvoor nog een grote cultuurverandering doormaken, aldus het duo. “Opschaling is noodzakelijk. We moeten van ‘bouwen, zo slecht als het mag’ naar ‘zo goed als we kunnen”, aldus Valk. “Als dat niet gebeurt, zal de woonconsument ons er op afrekenen.” Ook Van Dijke denkt dat de klant steeds belangrijker wordt. Door monitoring ziet een huurder of koper steeds beter of zijn woning goed functioneert. De bouwer wordt steeds meer gehouden aan kwaliteit. Kwaliteit wordt een selectiecriterium. Communicatie wordt daarom ook steeds belangrijker. “Het moet minder over techniek gaan, maar over kwaliteit, comfort en prestatie”, zegt Harm Valk. Leen van Dijke: “De bewonerscommunicatie is de sleutel. Is die goed, dan wordt het energiezuinig bouwen een succes; is die niet op orde, dan wordt het een drama.”

Ballast Nedam in no time van gas los
“We bouwen sinds september geen woningen meer die op het aardgasnet worden aangesloten. Het is uit den boze. Iedereen hier weet dat we prima toekunnen met all electric. En iedereen hier weet dat die woningen ook uitstekend verkopen.” Onno Dwars, lid van de directie van Ballast Nedam ging ‘van gas los’ toen hij in overleg met vertegenwoordigers van het ministerie naar voren bracht dat de overheid als randvoorwaarde moest stellen niet langer woningen te bouwen die op het aardgasnet zijn aangesloten. “Ze gaven toen aan dat ze daartoe niet in staat waren en suggereerden dat we het zelf maar moesten doen.” Zo gezegd, zo gedaan. Dwars zette het door in het hele bedrijf, inclusief buitenlandse onderdelen. Energieneutraal is nu overal het parool. “We gaan toe naar NOM en nemen de kwaliteitsborging met het NOM Keur erbij. Ook de 17 doelen van VN nemen wij op, zoals bij 600 woningen in Eindhoven. Daar wordt ook aandacht besteed aan ecologie, mobiliteit en circulair gebruik van materialen.” Dwars is ervan overtuigd dat de nieuwe woningen beter verkopen en de omzetten en vooral de winstmarges zullen stijgen. “We moeten onszelf op een hoger level brengen en echte toegevoegde waarde voor de verduurzaming van Nederland leveren. Van gasloos naar NOM is, afhankelijk van de aard en grootte van de woningen, een kwestie van tien tot dertig zonnepanelen extra. Doe het. Nu.”

Deelsessies en wrap up
Na de plenaire opening volgde er een programma met keuzesessies. Klik op de links voor de sessieverslagen.

Do’s en don’ts van NOM-projecten volgens bewoners
Monitoring: conditio sine qua non voor NOM
Nul-op-de-Meter: de businesscase voor corporaties
NOM, BENG en ZEN: wat zijn de verschillen?
NOM Keur voorkomt verrassingen
Van bouwen en wegwezen naar prestatiegarantie
Niets staat NOM in de weg

NOM Crashcourse: Nul-op-de-Meter verkennen (ochtendprogramma)
Foto-impressie – foto’s door Sophia van den Hoek

Na afloop van het sessiegedeelte volgde er nog een plenaire wrap-up.

Deelsessie NOM, BENG en ZEN
Deze eenmaal herhaalde deelsessie gaf inzicht in de overeenkomsten en verschillen tussen de drie belangrijke nieuwe begrippen in de duurzame woningbouw. Veel voorbeelden en best practices van zeer zuinige nieuwbouw en NOM passeerden de revue. Een idee is om in het vervolg een keer te kijken wat deze woningen precies kosten (total cost of ownership, investeringen, onderhoud). Ook het onderwerp ‘NOM en utiliteitsbouw’ wordt zinvol gevonden voor een vervolg.

Deelsessie Bewoners
Hoewel gestoeld op ervaringen van bewoners met renovatie, spelen veel bewonersaspecten ook voor NOM-nieuwbouw, zoals uitleg, onderhoud en beheer van de installaties. Bottom-line in deze dubbele deelsessie is dat woningcorporatie of ontwikkelaar transparant en eerlijk moet zijn in de communicatie met bewoners. Benchmark tussen de bewoners in een buurt (wedstrijdje energiebesparen) wordt zinvol gevonden. Er is groot animo voor vervolgbijeenkomsten.

Deelsessie Business Case voor corporaties
Gaf een precies overzicht van getallen omtrent bedrijfswaarde, marktwaarde en maatschappelijke waarde van NOM en ook aan welke knoppen corporaties kunnen draaien om de business case kloppend te krijgen.

Deelsessie Monitoren
Overweldigende belangstelling voor deze sessie waarbij veel informatie werd gedeeld over deze ‘gamechanger’ in de bouw. De sessie leverde een overzicht van de Taskforce monitoring en marktontwikkeling van monitoringsystemen. Verdere verdieping in de finesses wordt zeker zinvol gevonden.

Deelsessie NOM-inkopen
Hoe werkt het precies om NOM-producten te ontwikkelen en in te kopen? Masterclass bouwrecht.

Deelsessie NOM en omgevingswet
Behandelde niet de ingewikkelde kwestie van de Omgevingswet, omdat deze andermaal is uitgesteld. Sessie leverde wel het inzicht om de ambities van NOM te koppelen aan randvoorwaarden. Interessant om een volgende keer netbeheerders te betrekken in verband met energie(terug)levering en opslag.

Deelsessie NOM-keur en kwaliteitsborging
Veel kennisuitwisseling. Er bestaan al de nodige themabladen, maar audiovisuele media (filmpjes) lijkt een braakliggend terrein.

(doorlopende) Deelsessie Hackaton casus Woonplus Schiedam
Zeer levendige driedelige deelsessie, met onder meer inzicht in wat aanbestedingstechnisch wel en niet mag. Hoe selecteer je aanbieders en het vertrouwen om NOM-projecten te realiseren voor 304 woningen in de herstructureringslocatie Parkweg-Midden in Nieuwland (Schiedam). Doel is een gedifferentieerd woonaanbod (huur, koop, verschillende inkomens) gasloos en NOM te realiseren. Woningcorporatie Woonplus en de gemeente werken samen. Beeldkwaliteit (architectuur), financiële haalbaarheid en duurzaamheid moeten met elkaar in overeenstemming worden gebracht. Deze sessies hebben zeker geholpen om de business case verder te ontwikkelen, meldt Eline Busser van Woonplus.

Tenslotte – bewoner Claudia ter Braak
Zij bewoont sinds 3,5 jaar de zogeheten NiaNestowoning in Nijmegen, die geldt als het allereerste NOM-project in Nederland en werd gerealiseerd door woningcorporatie Portaal en Volker Wessels. “Ik kwam als een idealist in dit huurproject terecht en het is een droom die uitkwam”, vertelt Ter Braak. “Hoewel nazorg uitbleef, ben ik gewend aan de nieuwe systemen, werkt alles naar behoren en zeer zuinig. Wij krijgen geld terug. Ook minder idealistische buren zijn veel energiebewuster geworden. Ik hoop dat de grote aantallen worden gerealiseerd.”


Gerelateerde berichten

Tags:

ZEN

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties