Passiefbouw: comfortabel in weer en wind

GoossenVerslag van de kennissessie PassiefHuis door Carl-peter Goossen (BouwneXt) o.l.v. Leendert Meijers (NVB) tijdens de ZEN platformbijeenkomst op 21 juni – door Anton Coops.

Met zijn eerste slide maakt Passiefhuis-ambassadeur Carl-peter Goossen meteen een statement: ZEN (Zeer Energiezuinige Nieuwbouw) is een ruimhartig containerbegrip. Het omvat alle zeer energiezuinige stromingen, of het nu gaat om energieleverend, Nul-op-de-Meter (NOM), Active House of Passiefhuis. Deze sessie gaat dan wel over Passiefbouw, maar veel ideeën die de revue passeren zijn breder toepasbaar.

Carl-peter Goossen (BouwneXt) is een bekende naam in de Nederlandse energiezuinige bouw. Hij ontwikkelde binnen zijn eigen bedrijf een methodiek die ‘integraal ontwerpen’ centraal stelt, maar het hogere doel is om duurzame, betaalbare en gezonde gebouwen maken, zonder behoefte aan fossiele energie. Daarnaast is Goossen voorzitter van het netwerk DNA in de Bouw.

Ter inleiding schetst Goossen het veranderende wettelijke kader: de nieuwe Europese regelgeving, luchtdicht verpakt in onuitspreekbare acroniemen. De invoering van de Europese EPBD-norm in 2016 zal leiden tot de overgang naar NZEB-eisen (Near Zero-Energy Buildings), oftewel in goed Nederlands de BENG-eisen (Bijna EnergieNeutrale Gebouwen) per 1 januari 2021. Van de EPG-berekening gaan we naar de PHPP-berekening. “En waarom doen we dit allemaal?” vraagt hij ironisch aan zijn publiek. “Omdat we een oplossing willen die het meest kostenoptimaal is. Kijken we naar de TCO, dan is BENG de best practice ten opzichte van autark energieneutraal bouwen, of ontwerpen voor een EPC van 0,4”, aldus Goossen.

Passief woonzorgcentrum
Dan eerst een concreet project uit eigen portfolio om te laten zien wat integraal ontwerpen vermag. Spoor 12 is het eerste passief gebouwde woonzorgcentrum van Nederland. Alles is er comfortabel: de temperatuur, de luchtvochtigheid, de akoestiek, kortom het gehele binnenmilieu. De bewoners zijn € 6,- per maand kwijt aan energiekosten. Dat is mogelijk doordat de temperatuur het hele jaar door varieert tussen 16 en 20 graden Celsius. Op het dak liggen zonnecollectoren die warmte leveren voor de warmwaterboiler. Daarnaast hangt er een CV-ketel van 18kW om bij te verwarmen als het nodig is.

Na dit praktijkvoorbeeld vervolgt Goossen met een stukje passieve theorie, aan de hand van een analyse van de energiestromen in een referentie tussenwoning. Welke kansen liggen hier? Hoe kun je er een draai aan geven zodat je tot een werkelijk integrale aanpak komt? De kernwaarden waar Goossen vanuit gaat zijn: thermisch comfort, zeer goede kwaliteit van de binnenlucht, extreem laag energieverbruik en een minimale CO2-uitstoot.

Passieve vuistregels
Extreem laag energieverbruik wordt onder andere gerealiseerd door goede isolatie, en door in de winter de warmte van de zon naar binnen te halen. De kwaliteit van de binnenlucht wordt nauwkeurig gestuurd door stevig in te zetten op een goede luchtdichtheid (klasse 3), in combinatie met (CO2-gestuurde) balansventilatie met wtw. Zo kan een Passiefhuis weer en wind trotseren. Hoe hard het ook waait op een gure winterse dag, de warmte blijft binnen. Dit mede dankzij de zeer hoge kwaliteit van de kozijnen. Als het op de koudste dag van het jaar 10 graden vriest, mag de oppervlaktetemperatuur van het glas eigenlijk niet onder de 17 graden komen. “Als je die waardes weet te halen is er geen gevoel van koudeval, en wordt het relatief eenvoudig om hoogwaardig thermisch comfort te realiseren, zonder dat je afhankelijk bent van een warmtepomp,” aldus Goossen.

Dan begint het buiten onbedaarlijk te plenzen. Binnen, in het antroposofisch ontworpen vijfhoekige zaaltje, gaan we verder met een betoog over de invloed van weer en wind: “De Rc-waarde verhogen doet dan niet zoveel. Als je de infiltratie niet aanpakt, kun je niet sturen, want dan ben je afhankelijk van de windrichting. Het gaat erom dat je de luchtdichtheidsklasse van 2 naar 3 brengt. Het voordeel is dat je dan met een normale luchtverplaatsing zowel verwarming als ventilatie regelt. Dit is in feite de definitie van Passiefhuis.”

Er volgen een paar diepgravende technische vragen, en er wordt levendig gediscussieerd over de voors en tegens van oplossingen die Carl-peter aandraagt. Een laatste punt dat ruime aandacht krijgt is zomernachtventilatie; een belangrijk nieuw instrument tegen oververhitting in de zomer.

Vervolg
Als vervolg wordt voorgesteld om bewonerservaringen over Passiefhuis te horen. Hoe beleven zij comfort en binnenmilieu? Ook het integraal ontwerp van architect, bouwer en installateur is een item.

Download de presentatie van Carl-peter Goossen


Gerelateerde berichten

Tags:

ZEN

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties