REnnovates optimaliseert lokale energiestromen

Verslag van de kennissessie over lokale energieopslag en smart grids tijdens de ZEN platformbijeenkomst op 19 februari 2019 – door Anton Coops.

In september 2015 ging het Europese innovatieproject REnnovates van start. Het doel: op wijkniveau praktische oplossingen ontwikkelen die het elektriciteitsnet stabiliseren. Er wordt immers steeds meer duurzame energie opgewekt in de wijk. Om het groeiende lokale aanbod in goede banen te kunnen leiden moeten netbeheerders, ontwikkelaars en gemeenten nieuwe vormen van energie-opslag en -uitwisseling bedenken. Dennis van Goch (Programmamanager REnnovates) vat het dilemma met een kwinkslag samen: “We gaan elektriciteit opslaan zodat het transformatorhok niet in de fik vliegt.”

Het Europese REnnovates-project is inmiddels afgerond. In september 2018 werd het programma afgesloten met een congres in Utrecht. Toch staan we pas aan het begin van een nieuwe ontwikkeling: het verslimmen van het elektriciteitsnet, gecombineerd met lokale opslag van energie door middel van waterbuffervaten, thuisbatterijen, wijkbatterijen en eventueel stekkerauto’s. Dennis van Goch heeft als programmamanager REnnovates inmiddels heel wat ervaring opgedaan met de problematiek. Geroutineerd vertelt hij over het hoe en waarom van het Europese project, waarna hij de aanwezigen uitdaagt om kritische vragen te stellen “want daar leer ik zelf ook van,” aldus Van Goch.

Pieken en dalen
In een nul-op-de-meter woning heb je altijd pieken en dalen in het energieverbruik. “Vandaag de dag gebruiken we het hele elektriciteitsnetwerk als een soort superbatterij om deze schommelingen op te vangen. Daar kun je mee doorgaan totdat de netbeheerder het niet meer redt, maar je kunt je ook afvragen: hoe kunnen we woningen inzetten om de pieken te dempen? Dat wordt geen lange reis, want het is nu al technisch mogelijk om batterijen te exploiteren. Overigens zullen we in de toekomst sowieso naar slimmere netten moeten, onafhankelijk van wie de investeerder is.”

Saldering?
Het technische verhaal over de opslag van elektriciteit roept bij de meeste aanwezigen niet veel vragen op. Als slimme algoritmes ervoor kunnen zorgen dat de inzet van hardware en energie zo efficiënt mogelijk georchestreerd wordt, dan lijkt er in principe weinig reden tot zorg. De aanwezigen vragen zich vooral af hoe robuust het onderliggende business-model is. Vormt een zwalkend beleid ten aanzien van saldering bijvoorbeeld een financieel risico? Zijn netbeheerders wel bereid om te betalen voor de services die BAM Energy Systems verleent? “It’s complicated,” zegt Van Goch, “maar niet onmogelijk. Een belangrijke voorwaarde om tot een goede business case te kunnen komen is een brede acceptatie van de USEF-specificaties. Want juist een slimmere en dynamischere energiemarkt kan de huidige kosten met 20 tot 50% reduceren,” verwacht Van Goch. (USEF staat voor Universal Smart Energy Framework.)

Stapeling van diensten
Om tot een rendabel systeem te kunnen komen moet er wél een stapeling van diensten ontwikkeld worden. De onbalansmarkt, de dagmarkt voor energie waar pieken in vraag en aanbod worden gereduceerd, biedt een eerste mogelijkheid. “Dat stelt wél eisen aan het beschikbare vermogen en de flexibiliteit van het systeem. Wij willen vooral de zekerheid bieden aan netbeheerders dat we pieken kunnen wegnemen,” stelt Van Goch. Een consequentie daarvan is dat de (goedkope) oplossing om energie op te slaan in een warmwaterbuffer onvoldoende flexibiliteit biedt. “Maar met een buurtbatterij kun je wél heel goed je afspraken nakomen,” aldus Van Goch. “Een andere mogelijke vorm van dienstverlening is het bieden van hulp bij ‘de grote verbouwing’ die eraan komt, want op het moment dat we in heel Nederland gaan verduurzamen, hebben we niet genoeg capaciteit om overal tegelijk aan het net te gaan sleutelen. Dat is ook een meerwaarde van onze flexibiliteit.”

De zaal wil weten of een gebruiksafhankelijke fee vanuit de netbeheerder beter zou zijn dan vaste aansluitbedragen om de verslimming van het net verder te stimuleren. Dennis van Goch ziet vooral toekomst in dynamische nettarieven, “ook om qua innovatie niet achter te gaan lopen ten opzichte van het buitenland.”

Zie ook:
“NOM in een smart grid” (14-12-2018)


Gerelateerde berichten

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties