Verslag: Kritische klant is nog lang geen koning

Verslag van de bewonerssessie met Marco Hofman (ISSO) tijdens de ZEN platformbijeenkomst op 7 maart – door Henk Bouwmeester.

Projectontwikkelaars doen er veel aan om bij nieuwbouw van woningen goed te luisteren naar de wensen van hun klanten. Bewoners kunnen kiezen uit een groot aantal opties. Deze hebben echter vooral te maken met het volume, de indeling en de afwerking van de woning: aanbouwen, keukens, serres en dakkapellen. Als het gaat om energetische verduurzaming via installatietechniek is er voor de kritische klant veel minder te kiezen.

Marco Hofman is ISSO-expert Ventilatie. Hij heeft meegewerkt aan tal van ISSO-publicaties op dit gebied en aan de Lente-akkoordpublicaties ‘Balansventilatie met WTW’ en ‘Mechanische ventilatie in woningen’. Hij is ook koper van een nieuwbouwwoning in een kleinschalig project. Dat project bestaat uit zestien woningen, geschakeld en tweekappers. De woningen worden eind dit jaar naar verwachting opgeleverd.

Energiepakket
De woningen van het project hebben isolatie met Rc-waarden van 6 (dak), 4,5 (gevel) en 3,5 (vloer) en HR++-glas in de ramen. Verwarming gebeurt met een HR-107 combiketel en LTV (vloerverwarming). Er is standaard een douche-wtw. Ventilatie gebeurt met een C-systeem (mechanische afvoer, natuurlijke toevoer) en regeling op basis van CO2-meting in de woonkamer. In de basisvariant heeft iedere woning drie PV-panelen (5 m2). De berekende EPC is 0,38 waarmee het project voldoet aan het Bouwbesluit.


Keuzestress

Hofman is goed te spreken over het proces en over de informatie die door de ontwikkelaar wordt gegeven. De ontwikkelaar is met alle kopers uitvoerig in gesprek geweest over individuele wensen: “Als bewoner moet je continu heel veel keuzes maken. Dat leidt tot keuzestress. Tot nog toe worden we daar goed bij geholpen.” Hofman is ook enthousiast over de ‘community’ die op initiatief van de ontwikkelaar is gestart, waarin de zestien toekomstige bewoners van het project elkaar nu al weten te vinden: “Iedereen is met elkaar in gesprek. Daar komen ook vragen op tafel als ‘Wat kan ik nog doen aan duurzaamheid?’ Ook op het gebied van PV zijn vragen gesteld en beantwoord.”

Geen aanvullende energiemaatregelen
De energiemaatregelen in de woning, zijn ‘basisbouwbesluit’. Op dat gebied wil Hofman – noblesse oblige – een stap verder gaan, richting energieneutraal. Maar dan wordt het lastig: “Aanvullende pakketten hebben vooral te maken met bouw en indeling. Het is gek dat er geen aanvullende pakketten zijn op het gebied van energetische verduurzaming.” Bovendien worden opties, zoals vergroten van de woning, niet meer meegenomen in de EPC-berekening, waardoor deze in de praktijk vaak hoger zal uitvallen dan vooraf berekend. Nu wordt dat nog toegestaan, maar bij invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is de EPC bij oplevering maatgevend. Dan moeten ontwikkelaars een extra stap zetten. Hofman: “Het is ook nog de vraag hoe kwaliteitsborging is geregeld. Als ik vraag aan de uitvoerende bouwer of er straks een blowerdoortest wordt uitgevoerd, blijft men het antwoord schuldig.”

Wél extra PV-panelen
Tot nu toe heeft Hofman het voor elkaar dat zijn woning straks wordt voorzien van twaalf PV-panelen (in plaats van drie). Hij heeft gepleit voor toepassing van een warmtepomp en balansventilatie met warmteterugwinning, maar dat lukt niet: “Balansventilatie in één van de zestien woningen is voor de ontwikkelaar niet te doen en de meerkosten van een warmtepomp zijn zeker 15.000 euro.” Het is Hofman niet gelukt om binnen de community meer bewoners te bewegen tot verdergaande energiemaatregelen: “Ik heb kennis aangereikt, maar de meeste mensen zitten met de woning in de basisvariant aan hun maximum. Als er geld over is, gaat dat naar bouwkundige opties zoals een maximale uitbouw. Zonnepanelen zitten daar niet bij.” In het project zijn slechts twee andere bewoners die ook twaalf PV-panelen laten plaatsen. Schrale troost: het lage temperatuur verwarmingssysteem maakt installatie van een warmtepomp naderhand nog mogelijk, net als het leggen van extra zonnepanelen. Maar die laatste optie is esthetisch verre van wenselijk, omdat de standaard zonnepanelen al heel fraai tussen de dakpannen in het dak komen te liggen. Hofman: “Het gaat zoals het gaat. Er zijn heel veel schakels in het proces, zowel bij de groep kopers als bij de ontwikkelaar.”

Wat zijn de lessen?
1. Communicatie met de bewoners, individueel en groepsgewijs, is in dit project goed geregeld.
2. Kopers kunnen kiezen uit veel opties op bouwkundig gebied. Die opties worden echter niet meegenomen in de EPC-berekening (bij oplevering). Voor invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen moeten ontwikkelaars die stap nog zetten.
3. Het is in dit project niet duidelijk hoe kwaliteit wordt geborgd.
4. Haalbare opties op het gebied van energetische verduurzaming zijn beperkt tot het aantal PV-panelen. Klanten die echt nog meer willen dan het basisbouwbesluit worden daardoor slecht bediend.

Download de presentatie van Marco Hofman


Gerelateerde berichten

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties