Gezond wonen door goed bouwen

schimmelVerslag van de kennissessie Gezond wonen door goed bouwen met Willem Koppen (Koppen VastGoed) o.l.v. Claudia Bouwens (Lente-akkoord) tijdens de ZEN platformbijeenkomst op 21 juni – door Henk Bouwmeester.

‘Als je niet op gezondheid stuurt, achterhaalt het je op één of andere manier,’ waarschuwt Willem Koppen. In de woningbouw krijgen gezondheidsaspecten volgens hem veel te weinig aandacht, maar de prijs van ‘onbewuste onbekwaamheid’ is hoog. ZEN kan, maar dan moet de sector uitgaan van de behoefte van de klant en moet iedereen in de bouwketen verantwoordelijkheid nemen dat het totale systeem van de woning daaraan beantwoordt.

Werd de bouwsector door Meindert Smallenbroek gecomplimenteerd met de grote stappen op het pad naar BENG; Willem Koppen zette dezelfde sector weer met beide voeten op de grond: “We zijn druk bezig met energieprestaties, maar het lijkt erop dat we de essentie van een woning uit het oog zijn verloren”. Die essentie is bescherming te bieden tegen factoren die de gezondheid van de bewoners kan schaden, met name indringers, neerslag en kou. Het energiesysteem van een woning is belangrijk, maar mag dus nooit ten koste gaan van de gezondheid van de bewoner. Het Bouwbesluit, ooit ingesteld om veiligheid en gezondheid te waarborgen, is niet meer dan een ondergrens, betoogt Koppen, geen ambitie. Toch is de minimale eis uit het Bouwbesluit ook meteen het maximum wat veel bouwers leveren. Koppen: “Bent u zich hiervan bewust? En vindt u dat eerlijk?”

Goed bouwen
Het begint met goed bouwen. Een open deur. Toch kunnen kleine fouten fatale gevolgen hebben, zo laat Koppen zien. Hij toont beelden van beschimmelde muren en paddenstoelen die uit de plinten groeien. De oorzaken liggen in onzorgvuldigheden tijdens de bouw zoals een geperforeerde folie die daardoor niet meer dampdicht is, isolatieplaten die niet aansluiten en koudebruggen in de constructie. Als fouten aan het licht komen, wordt er geen oplossing gezocht, maar gaan partijen elkaar beschuldigen. Vooral in een woning die overigens goed is geïsoleerd en die maar net voldoet aan de minimale ventilatie-eisen, kunnen de gevolgen desastreus zijn.

Bouw Inzicht Opname Methodiek
Koppen: “Er zijn tienduizenden schadegevallen. Het is bizar dat de bouwsector daar geen kennis van kan nemen.” Hij introduceert de Bouw Inzicht Opname Methodiek (BIOM). Dit is een databank (in wording) waarin die schadegevallen geanonimiseerd worden getoond: wat is er fout gegaan, wat zijn daar nu of na jaren de gevolgen van en hoe kun je de fouten voorkomen? Door de gevolgen te laten zien, ontstaat bewustzijn en is het mogelijk van fouten te leren. Koppen zoekt naar partners die met hem willen investeren en de databank willen realiseren.

ZEN kan
Om een stap verder te gaan en huizen te bouwen die niet alleen niet-ziekmakend zijn, maar werkelijk bijdragen aan het welbevinden van de bewoners, moeten we uitgaan van de behoefte, zegt Koppen. Aan welke gezondheidsaspecten hebben de (toekomstige) bewoners in hun huis behoefte? Ontwerpers moeten die behoefte vervolgens vertalen in prestatie-eisen op het gebied van gezondheid en comfort, energie, robuustheid en duurzaamheid en betaalbaarheid. Die prestatie-eisen vormen de input voor de keuze van materialen en elementen tot en met het hele systeem van de woning: bouwfysisch en installatietechnisch, van ontwerp tot en met oplevering en gebruik. Koppen: “Als installateurs en aannemers bij fouten naar elkaar wijzen, lost dat niets op. We moeten uitgaan van de systeemgedachte. Zoals een parketvloerenlegger. Als de ondergrond niet goed is, begint hij er niet aan. Hij neemt verantwoordelijkheid voor het hele systeem van de vloer.”

Wake-up
De bouwsector heeft grote stappen gezet als het gaat om de energieprestatie van woningen. Het aspect ‘gezondheid’ is in de aandacht wat naar de achtergrond geschoven, terwijl dát toch de essentie van een huis is. Begin deze eeuw had gezondheid tijdelijk veel aandacht. Zo kwam Novem in 2002 met een lijst van gevaarlijke stoffen in huis. Dat was blijkbaar een tijdelijke opleving. Nu is er een nieuwe inhaalslag nodig.

Werkgroep
Deelnemers aan de werksessie onderschreven de oproep van Koppen. Er is behoefte om het aspect ‘gezondheid’ helder te omschrijven. Waaruit bestaat de gezondheidsbehoefte van bewoners? Hoe vertalen we die in prestatie-eisen? En hoe kunnen we daar in het bouwproces gevolg aan geven? Verschillende deelnemers aan platformbijeenkomst toonden zich bereid om deel te nemen aan een werkgroep over dit onderwerp. Wordt vervolgd.


Gerelateerde berichten

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties