Eerste ZEN-projecten komen van de grond

hoofdVerslag van de plenaire opening en wrap up van de ZEN platformbijeenkomst op 21 juni – door René Didde.

Voor de vierde keer kwamen op 21 juni ’16 ruim tachtig mensen bijeen om te discussiëren over een nieuwe fase in de verduurzaming van de woningbouw. Plaats van handeling was dit keer het lommerrijke landgoed De Reehorst in Driebergen. Vanaf 2021 moet nieuwbouw ‘bijna energieneutraal’ (BENG) zijn en komt de bewoner meer dan ooit centraal te staan. Hoewel nog ver weg, zijn er al verschillende projecten die richting BENG en ZEN gaan, zo blijkt tijdens de platformbijeenkomst. ZEN komt van de grond!

In amper een jaar tijd is in de vier ZEN platformbijeenkomsten en in een vijftal themagroepen al veel meer kennis en ‘feeling’ opgedaan met de nieuwe bouwnormen. ZEN vormt het spectrum van BENG tot NOM (Nul-op-de-meter) en verder (energieleverende woningen). Er is een duizelingwekkende hoeveelheid informatie voor handen, die snel en volledig op de Lente-akkoord website beschikbaar is.

Dagvoorzitter Jan Fokkema (directeur NEPROM) trapt de bijeenkomst af met een greep uit de wapenfeiten. Over hoe te communiceren met bewoners is al een brochure verschenen. Hoe verleid je een koper, hoe ontzorg je een huurder met meer woonkwaliteit, een gezond binnenmilieu voor een goede prijs. In de maak is ook een bewonersenquête waarmee een bouwende ontwikkelaar, woningcorporatie of belegger de tevredenheid van de woonconsument kan meten.

Er zijn twaalf grondgebonden projecten en vijf gestapelde projecten doorgerekend om te kijken hoe ze aan de nieuwe BENG-eisen kunnen voldoen. Daarover verschijnt na de zomer een factsheet. Er is diepgravend gediscussieerd over energiemaatregelen op gebiedsniveau en de problemen die kunnen ontstaan als er op de eigen kavel te weinig ruimte is voor PV-panelen. Er komt ook een brief aan de minister met de bevindingen over BENG en een aantal uitdagingen en knelpunten die tot nog toe zijn gesignaleerd.

Tot nog toe doen 43 verschillende bedrijven mee aan het ZEN-platform, dat een initiatief is van NVB, Bouwend Nederland, Aedes en NEPROM; partners in het Lente-akkoord. Deelnemers kunnen nog steeds ZEN-projecten aanmelden waar verregaande energiemaatregelen worden getroffen. ‘ZEN of BENG, het maakt niet uit. Als ze de kennis over energiezuinig bouwen maar helpen ontwikkelen’, aldus Jan Fokkema. Op 3 november vindt de volgende ZEN-bijeenkomst plaats in de vorm van een festival met zoveel mogelijk ketenpartners, waaronder ook architecten, stedenbouwkundigen, installateurs, woonconsumenten en makelaars.

Programma
Na de inleiding volgden plenaire sessies met Meindert Smallenbroek (directeur Energie en Ontwikkeling, Ministerie Economische Zaken) over de energietransitie en Harm Valk (Nieman Raadgevende Ingenieurs) over BENG. Hieronder vindt u in het kort de conclusies uit de zes deelsessies. Klik op de sessieverslag-link voor een uitgebreid verslag.

Deelsessie Nobelhorst – sessieverslag
Nobelhorst was een zeer inspirerende workshop met Dura Vermeer, Ymere, SWK en Samen Groen. Een grote nieuwbouwwijk in Almere krijgt voor een deel een dorps karakter waarbij al heuse ZEN-woningen te koop en te huur zijn. Opmerkelijk zijn een tweetal filmpjes die volgens de eerdere lessen van een gedragspsycholoog zijn gemaakt. De films spelen in op zowel emotie als techniek. De koopwoningen zijn 25 duizend euro duurder dan vergelijkbare niet-ZEN-woningen. Er zijn er tien met succes in de verkoop. Een vervolgbijeenkomst kan bestaan uit een vergelijking met een Dura Vermeer-project in RijswijkBuiten. Dit zou op het ZEN-festival op 3 november een plek kunnen krijgen.

Deelsessie Passiefhuis – sessieverslag
Leerzame sessie waarbij Carl-peter Goossen van BouwNext veel technische informatie uitwisselde over het Passiefhuis. Veel maatregelen in het Passiefhuis betreffen schilmaatregelen, triple glas, passief kozijnen die koudebruggen vermijden. Er wordt ‘klasse-3 luchtdicht’ gebouwd en er is met 0,4 m3/uur minder ventilatievoud nodig. Passiefhuis maakt een enorme sprong op de BENG-1, zonder warmtepomp of vloerverwarming. Het energiegebruik bedraagt met 2177 kWh/jaar amper een kwart van de het gemiddelde 8756 kWh/jaar. De meerkosten zijn slechts 5 procent. Als vervolg wordt voorgesteld om bewonerservaringen over Passiefhuis te horen. Hoe beleven zij comfort en binnenmilieu? Ook het integraal ontwerp van architect, bouwer en installateur is een item.

Deelsessie Gezond Wonen – sessieverslag
De bouwsector stuurt vooral op energieprestatie, maar wie de esZENtie van een gezonde woning uit het oog verliest, komt van een koude kermis thuis, zo is het pleidooi van Willem Koppen van Koppen Vastgoed. In de sessie wordt een niet-vrolijkmakende opsomming gegeven van wat er allemaal mis kan gaan. Een groot deel zijn bouwfouten die getackeld moeten worden door kwaliteitsborging tijdens de bouw en door controle bij oplevering. Met gezond wonen kun je ook bedoelen: bovenwettelijke maatregelen om woningen nog gezonder te maken. De afgelopen jaren hebben al heel wat adviesbureaus hiervoor lijstjes opgesteld. Die sloegen niet aan. Een oplossing kan zijn om bij consumentenorganisaties te rade te gaan over hun wensen wat betreft een gezonde woning. Ventilatie is een enorm belangrijk onderwerp als het gaat over gezondheid. Het ligt voor de hand om van het onderwerp ‘gezond wonen’ een themagroep te maken, maar bouwers en ontwikkelaars nemen vooralsnog een wat afwachtende houding aan. VACpunt Wonen doet in ieder geval mee.

Deelsessie Bewonerscommunicatie – sessieverslag
Aan de hand van de gloednieuwe brochure neemt deze sessie de periode door van de eerste oriëntatie van een koper tot één jaar na de verkoop. De brochure geeft zeker bruikbare handvatten, maar de bedrijven moeten zelf accenten en eigen invulling kunnen geven. Ook makelaars en installateurs moeten zich rekenschap geven van moderne communicatie. De aanbeveling is om de digitale brochure te downloaden en te verspreiden.

Deelsessie Nul-op-de-Meter woningen – sessieverslag
Deze sessie kenmerkte zich door een fraaie mix van een rationele benadering van NOM door Ivo Opstelten met veel aandacht voor definities, business case, garantieregeling en nieuwe taxatieregels enerzijds, met aan de andere zijde de hartstochtelijke invalshoek van Onno Dwars, die er voor gaat, en iedere dag een NOM-woning van de lopende band uit de NOM-fabriek van Volker Wessels laat rollen. De grote informatiestroom over NOM blijven we volgen en we gaan door met kennis verspreiden.

Kennissessie BENG-eisen – sessieverslag
Harm Valk nam de deelnemers nogmaals bij de hand om de inzichten uit de plenaire inleiding uit te diepen. De themagroepen die in drie bijeenkomsten een schat aan informatie genereerden over het BENG-proof maken van grondgebonden woningen en gestapelde bouw zijn nu klaar met hun taak, maar na de zomer start een nieuwe themagroep die een factsheet met do’s & don’ts op BENG-gebied gaat opstellen. Techniek moet daarbij een rol spelen. Anderzijds is de opgave om het begrijpelijk te houden voor bijvoorbeeld architecten en stedenbouwkundigen. Want het ontwerp van de woning wordt cruciaal in de toekomst van BENG.

Vervolg
Op 3 november vindt het nu al legendarische ZEN-festival plaats in de voormalige Veehallen in Den Bosch. Het doel is om een bruisende dag met een beursachtig karakter te organiseren. Veel ketenpartners als architecten, stedenbouwkundigen, installateurs en woonconsumenten(organisaties) zijn daarbij hopelijk present. Ook kunnen er nog steeds projecten in het kader van BENG, ZEN of NOM worden ingediend. Het mogen ook intenties tot projecten zijn.

Download de presentatie van de algemene inleiding


Gerelateerde berichten

Tags:

ZEN

PARTNERS

NEPROM NVB Bouwend Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties